- Yoga Mentoring and Consultancy

 

- Management Training

 

- Motivational Speaker

Articles
Articles

Yoga Sutra of Patanjali - Sanskrit Text

The oldest text of Yoga, written around 2,500 years ago, is like the Bible of Yoga.
Here are the original sutras.


                                                                                                                    - Kartik Vyas

Chapter 1: Samadhi Pada

  1. atha yoganushasanam
  2. yogash chitta-vritti-nirodhah     
  3. tada drashtuh svarupe 'vasthanam         
  4. vritti-sarupyam itaratra
  5. vrittayah panchatayyah klishtaklishtah
  6. pramana-viparyaya-vikalpa-nidra-smritayah
  7. pratyakshanumanagamah pramanani
  8. viparyayo mithya-jnanam atad-rupa-pratishtham
  9. shabda-jnananupati-vastu-shunyo vikalpah
  10. abhava-pratyayalambana vrittir nidra
  11. anubhuta-vishayasanpramosha smritih
  12. abhyasa-vairagyabhyam tan-nirodhah
  13. tatra sthitau yatno 'bhyasah
  14. sa tu dirgha-kala-nairantarya-satkarasevito dridha-bhumih
  15. drishtanushravika-vishaya-vitrishnasya vashikara-sanjna vairagyam
  16. tat param purusha-khyater guna-vaitrishnayam
  17. vitarka-vicharanandasmitanugamat sanprajnatah
  18. virama-pratyayabhyasa-purvah sanskara-shesho 'nyah
  19. bhava-pratyayo videha-prakritilayanam
  20. shraddha-virya-smriti-samadhi-prajnapurvaka itaresham
  21. tivra-sanveganam asannah
  22. mridu-madhyadhimatratvat tato 'pi visheshah
  23. ishvara-pranidhanad va
  24. klesha-karma-vipakashayair aparamrishtah purushavishesha ishvarah
  25. tatra niratishayam sarvajna-bijam
  26. sa purvesham api guruh kalenanavachchedat
  27. tasya vachakah pranavah
  28. tajjapas tad-artha-bhavanam
  29. tatah pratyak-chetanadhigamo 'py antaraya-bhavash cha
  30. vyadhi-styana-sanshaya-pramadalasyavirati-bhranti- darshanalabdhabhumikatvanavasthitatvani chitta-vikshepas te 'ntarayah
  31. duhkha-daurmanasyangamejayatva-shvasa-prashrasa vikshepa-sahabhuvah
  32. tat-pratishedhartham eka-tattvabhyasah
  33. maitri-karuna-muditopekshanam sukha-duhkha-punyapunya-vishayanam bhavanatash chitta-prasadanam
  34. prachchardana-vidharanabhyam va pranasya
  35. vishayavati va pravrittir utpanna manasah sthiti-nibandhani
  36. vishoka va jyotishmati
  37. vita-raga-vishayam va chittam
  38. svapna-nidra-jnanalambanam va
  39. yathabhimata-dhyanad va
  40. paramanu-parama-mahattvanto 'sya vashikarah
  41. kshina-vritter abhijatasyeva maner grahitri-grahana-grahyeshu tatstha-tadanjanata samapattih
  42. tatra shabdartha-jnana-vikalpaih sankirna savitarka
  43. smriti-parishuddhau svarupa-shunyevartha-matra-nirbhasa nirvitarka
  44. etayaiva savichara nirvichara cha sukshma-vishaya vyakhyata
  45. sukshma-vishayatvam chalinga-paryavasanam
  46. ta eva sabijah samadhih
  47. vichara-vaisharadye 'dhyatma-prasadah
  48. ritambhara tatra prajna
  49. shrutanumana-prajnabhyam anya-vishaya vishesharthatvat
  50. taj-jah sanskaro 'nya sanskara-pratibandhi
  51. tasyapi nirodhe sarva-nirodhan nirbijah samadhih

Chapter 2: Sadhana Pada

  1. tapah-svadhyayeshvara-pranidhanani kriya-yogah
  2. samadhi-bhavanarthah klesha-tanukaranarthash cha
  3. avidyasmita-raga-dveshabhiniveshah kleshah
  4. avidya kshetram uttaresham prasupta-tanu-vichchinnodaranam
  5. anityashuchi-duhkhanatmasu nitya-shuchi-sukhatmakhyatir avidya
  6. drig-darshana-shaktyor ekatmatevasmita
  7. sukhanushayl ragah
  8. duhkhanushayi dveshah
  9. svarasavahi vidusho 'pi tatha rudho 'bhiniveshah
  10. te pratiprasava-heyah sukshmah
  11. dhyana-heyas tad-vrittayah
  12. klesha-mulah karmashayo drishtadrishta-janma-vedaniyah
  13. sati mule tad-vipako jaty-ayur-bhogah
  14. te hlada-paritapa-phalah punyapunya-hetutvat
  15. parinama-tapa-sanskara-duhkhair guna-vritti-virodhach cha duhkham eva sarvam vivekinah
  16. heyam duhkham anagatam
  17. drashtri-drishyayoh sanyogo heya-hetuh
  18. prakasha-kriya-sthiti-shilam bhutendriyatmakam bhogapavargarthem drishyam
  19. visheshavishesha-lingamatralingani gunaparvani
  20. drashta dristhimatrah shuddho 'pi pratyayanupashyah
  21. tad-artha eva drishyasyatma
  22. kritartham prati nashtam apy anashtam tad-anya-sadharanatvat
  23. sva-svami-shaktyoh svarupopalabdhi-hetah sanyogah
  24. tasya hetur avidya
  25. tad-abhavat sanyogabhavo hanam tad drisheh kaivalyam
  26. viveka-khyatir aviplava hanopayah
  27. tasya saptadha pranta-bhumih prajna
  28. yoganganushthanad ashuddhikshaye jnanadiptir a viveka-khyateh
  29. yama-niyamasana-pranayama-pratyahara-dharana-dhyana-samadhyayo 'shtavangani
  30. tatra ahimsa-satyasteya-brahmacharyaparigraha yamah
  31. ete jati-desha-kala-samayanavachchimah sarvabhauma mahavratam
  32. shaucha-santosha-tapah-svadhyayeshvara-pranidhanani niyamah
  33. vitarka badhane pratipaksha bhavanam
  34. vitarka himsadayah krita-karitanumodita lobha-krodha-moha-purvaka mridu-madhyadhimatra duhkhajnananantaphala iti pratipaksha-bhavanam
  35. ahimsa-pratishthayam tat-sanniddhau vairatyagah
  36. satya-pratishthayam kriya-phalashrayatvam
  37. asteya-pratishthayam sarva-ratnopasthanam
  38. brahmacharya-pratishthayam virya-labhah
  39. aparigraha-sthairye janma-kathanta-sanbodhah
  40. shauchat svanga-jugupsa parair asansargah
  41. sattvashuddhi-saumanasyaikagryendriyajayatma-darshana-yogyatvani cha
  42. santoshad anuttamah sukha-labhah
  43. kayendriya-siddhir ashuddhi-kshayat tapasah
  44. svadhyayad ishta-devata-sanprayogah
  45. samadhi-siddhir ishvara-pranidhanat
  46. sthira-sukham asanam
  47. prayatna-shaithilyananta-samapattibhyam
  48. tato dvandvanabhighatah
  49. tasmin sati shvasa-prashvasayor gativichchedah pranayamah
  50. bahyabhyantara-stambha-vrittir deshakala-sankhyabhih paridrishto dirghasukshmah
  51. bahyabhyantara-vishayakshepi chaturthah
  52. tatah kshiyate prakashavaranam
  53. dharanasu cha yogyata manasah
  54. sva-vishayasanprayoge chitta-svarupanukara ivendriyanam pratyaharah
  55. tatah parama vashyatendriyanam

Chapter 3: Vibhuti Pada

  1. desha-bandhash chittasya dharana
  2. tatra pratyayaikatanata dhyanam
  3. tad evarthamatra-nirbhasam svarupa-shunyam iva samadhih
  4. trayam ekatra sanyamah
  5. taj-jayat prajnalokah
  6. tasya bhumishu viniyogah
  7. trayam antarangam purvebhyah
  8. tad api bahirangam nirbijasya
  9. vyutthana-nirodha-sanskarayor abhibhava-pradhurbhavan nirodha-kshana-chittanvayo nirodha-parinamah
  10. tasya prashanta-vahita sanskarat
  11. sarvarthataikagratayoh kshayodayau chittasya samadhi-parinamah
  12. tatah punah shantoditau tulya-pratyayau chittasyaikagrata-parinamah
  13. etena bhutendriyeshu dharma-lakshanavastha-parinama vyakhyatah
  14. shantoditavyapadeshya-dharmanupati dharmi
  15. kramanyatvam parinamanyatve hetuh
  16. parinama-traya-sanyamad atitanagata-jnanam
  17. shabdartha-pratyayanam itaretaradhyasat sankaras tat-pravibhaga-sanyamat sarva-bhuta-ruta-jnanam
  18. sanskara-sakshatkaranat purva-jatijnanam
  19. pratyayasya para-chitta-jnanam
  20. na cha tat salambanam tasyavishayi-bhutatvat
  21. kaya-rupa-sanyamat tad-grahya-shakti-stambhe chakshuh-prakashasanprayoge 'ntardhanam
  22. etena sthabdady antardhanam uktam
  23. sopakramam nirupakramam cha karma tat-sanyamad aparanta-jnanam arishtebhyo va
  24. maitry-adishu balani
  25. baleshu hasti-baladini
  26. pravritty-aloka-nyasat sukshma-vyavahita-viprakrishta-jnanam
  27. bhavana-jnanam surye sanyamat
  28. chandre tara-vyuha-jnanam
  29. dhruve tad-gati-jnanam
  30. nabhi-chakre kaya-vyuha-jnanam
  31. kantha-kupe kshut-pipasa-nivrittih
  32. kurma-nadyam sthairyam
  33. murdha-jyotishi siddha-darshanam
  34. pratibhad va sarvam
  35. hridaye chitta-sanvit
  36. sattva-purushayor atyantasankirnayoh pratyayavishesho bhogah pararthat svartha-sanyamat purusha-jnanam
  37. tatah pratibha-shravana-vedanadarshasvada-vartta jayante
  38. te samadhav upasarga vkyutthane siddhayah
  39. bandha-karana-shaithilyat prachara-sanvedanach cha chittasya para-shariraveshah
  40. udana-jayaj jala-panka-kantakadishvasanga utkrantisth cha
  41. samana-jayaj jvalanam
  42. shrotrakashayoh sanbandha-sanyamad divyam shrotram
  43. kayakashayoh sanbandha-sanyamat laghu-tula-samapattesth chakashagamanam
  44. bahir akalpita vrittir maha-videha tatah prakashavarana-kshayah
  45. sthula-svarupa-sukshmanvayarthavattva-sanyamad bhuta-jayah
  46. tato 'nimadi-pradurbhavah kaya-sanpat tad-dharmanabhighatash cha
  47. rupa-lavanya-bala-vajra-sanhananatvani kaya-sanpat
  48. grahana-svarupasmitanvayarthavattva-sanyamad indriya-jayah
  49. tato manojavitam vikarana-bhavah pradhana-jayash cha
  50. sattva-purushanyata-khyati-matrasya sarvabhavadhishthatritvam sarvajnatritvam cha
  51. tad-vairagyad api dosha-bija-kshaye kaivalyam
  52. sthany-upanimantrane sangha-smayakaranam punar anishta-prasangat
  53. kshana-tat-kramayoh sanyamad vivekajam jnanam
  54. jati-lakshana-deshair anyatanavachchedat tulyayos tatah pratipattih
  55. tarakam sarva-vishayam sarvatha-vishayam akramam cheti vivekajam jnanam
  56. sattva-purushayoh shuddhi-samye kaivalyam

Chapter 4: Kaivalya Pada

  1. janmaushadhi-mantra-tapah-samadhijah siddhayah
  2. jatya-antara-parinamah prakrity-apurat
  3. nimittam aprayojakam prakritinam varanabhedas tu tatah kshetrikavat
  4. nirmana-chittany asmita-matrat
  5. pravritti-bhede prayojakam chittam ekam anekesham
  6. tatra dhyanajam anashayam
  7. karmashuklakrishnam yoginas trividham itaresham
  8. tatas tad-vipakanugunanam evabhivyaktir vasananam
  9. jati-desha-kala-vyavahitanam apy anantaryam smriti-sanskarayor ekarupatvat
  10. tasam anaditvam chashisho nityatvat
  11. hetu-phalashrayalambanaih sangrihitatvad esham abhave tad-abhavah
  12. atitanagatam svarupato 'sty adhva-bhedad dharmanam
  13. te vyakta-sukshmah gunatmanah
  14. parinamaikatvad vastu-tattvam
  15. vastu-samye chitta-bhedat tayor vibhaktah panthah
  16. na chaika-chitta-tantram vastu tad-apramanakam tada kim syat
  17. tad-uparagapekshitvach chittasya vastu jnatajnatam
  18. sada jnatasth chitta-vrittayas tat-prabhoh purushasyaparinamitvat
  19. na tat svabhasam drishyatvat
  20. eka-samaye chobhayanavadharanam
  21. chittantara-drishye buddhi-buddher atiprasangah smriti-sanskarah cha
  22. chiter apratisankramayas tad-akarapattau svabuddhi-sanvedanam
  23. drashtra-drishyoparaktam chittam sarvartham
  24. tad asankhyeya-vasanabhish chitram api parartham sanhatya-karitvat
  25. vishesha-darshina atma-bhava-bhavana-vinivrittih
  26. tada viveka-nimnam kaivalya-pragbharam chittam
  27. tach-chidreshu pratyayantarani sanskarebhyah
  28. hanam esham kleshavad uktam
  29. prasankhyane 'py akusidasya sarvatha viveka-khyater dharma-meghah samadhih
  30. tatah klesha-karma-nivrittih
  31. tada sarvavarana-malapetasya jnanasyanantyaj jneyam alpam
  32. tatah kritarthanam parinama-krama-samaptir gunanam
  33. kshana-pratiyogi parinamaparanta-nirgrahyah kramah
  34. purushartha-shunyanam gunanam pratiprasavah kaivalyam svarupa-pratishtha va chiti-shakter iti

Kartik Vyas, is a management trainer, yoga mentor and consultant as well as a motivational speaker. He has trained more than 41,000 people from 14 nations over the last 25 years. You can reach him at www.kartikvyas.com